Kaside-i Bürde Okunuşu, Anlamı ve Fazileti

Elhamdü lillâhi münşi’l-halkı min ademi,
sümme’s-salâtü ale’l-muhtâri fi’l-kıdemi.

Yokluktan yaratılmışları var eden Allah’a hamdolsun,
sonra ezelden seçilmiş olan Peygamber’e salât ve selâm olsun.

Mevlâye salli ve sellim dâimen ebedâ,
alâ habîbike hayri’l-halkı küllihimi.

Mevlâm, daima ve ebediyen salât ve selâm eyle,
Habibine, yaratılmışların en hayırlısına.

E min tezekküri cîrânin bi-zî Selemi,
mezecte dem‘an cerâ min mukletin bi-demi.

1. Zî Selem’deki komşuları hatırladığın için mi,
gözlerinden akan yaşları kana buladın?

Em hebbeti’r-rîhu min tilkâi Kâzımetin,
ve evmeda’l-berku fi’z-zalmâi min İdami.

2. Yoksa Kâzıme tarafından rüzgâr mı esti,
yahut İzam’dan karanlıkta şimşek mi çaktı?

Fe mâ li-ayneyke in kulte’kfufâ hemetâ,
ve mâ li-kalbike in kulte’stefik yehimi.

3. Gözlerine ne oldu ki, “Durun” desen de yaşlar boşanıyor,
kalbine ne oldu ki, “Kendine gel” desen de aşk içinde dolaşıyor?

E yahsebü’s-sabbu enne’l-hubbe münketimün,
mâ beyne münsecimin minhü ve mudtarimi.

4. Âşık, sevgisinin gizli kalacağını mı sanır,
akan gözyaşları ile yanan gönlü ortadayken?

Levle’l-hevâ lem türik dem‘an alâ talelin,
ve lâ erikte li-zikri’l-bâni ve’l-alemi.

5. Aşk olmasaydı virane izler üzerine gözyaşı dökmezdin,
bân ağacını ve Alem’i anarak uykusuz kalmazdın.

Fe keyfe tünkiru hubben ba‘de mâ şehidet,
bihî aleyke udûlü’d-dem‘i ve’s-sekami.

6. Gözyaşın ve hastalığın iki adil şahit olarak aleyhine tanıklık ederken,
aşkını nasıl inkâr edebilirsin?

Ve esbete’l-vecdü hattay abreti ve danen,
misle’l-behâri alâ haddeyke ve’l-anemi.

7. Aşk derdi yanaklarına gözyaşı ve sarılıktan iki çizgi nakşetti,
sarı bahar çiçeği ve kırmızı anem gibi.

Neam serâ tayfü men ehvâ fe errakanî,
ve’l-hubbu ya‘taridu’l-lezzâti bi’l-elemi.

8. Evet, sevdiğimin hayali geceleyin geldi ve uykumu kaçırdı,
zira aşk her lezzetin arasına acıyı katar.

Yâ lâimî fi’l-heve’l-uzrî ma‘ziraten,
minnî ileyke ve lev ensafte lem telümi.

9. Ey bu temiz aşktan dolayı beni kınayan! Özrümü kabul et,
eğer insaflı olsaydın beni kınamazdın.

Adetke hâliye lâ sırrî bi-müstetirin,
ani’l-vüşâti ve lâ dâî bi-münhasimi.

10. Hâlim sana ulaşmıştır; artık sırrım dedikoduculardan gizli değildir,
hastalığım da son bulmuş değildir.

Mahhadtani’n-nusha lâkin lestü esmeuhû,
inne’l-muhibbe ani’l-uzzâli fî samemi.

11. Bana samimiyetle nasihat ettin fakat ben onu duymuyorum,
zira âşık, kendisini kınayanların sözlerine karşı sağırdır.

İnnî’ttehemtü nasîha’ş-şeybi fî azelin,
ve’ş-şeybü eb‘adü fî nushin ani’t-tühemi.

12. Saçlarıma düşen akların nasihatini bile itham ettim,
oysa ak saçın nasihati her türlü ithamdan en uzaktır.

Fe inne emmâretî bi’s-sûi me’tteazat,
min cehlihâ bi-nezîri’ş-şeybi ve’l-heremi.

13. Kötülüğü emreden nefsim cehaletinden dolayı,
ak saçın ve ihtiyarlığın uyarısından öğüt almadı.

Ve lâ eaddet mine’l-fi‘li’l-cemîli kırâ,
dayfin elemme bi-re’sî gayra muhteşimi.

14. Başıma çekinmeden gelen bu misafiri ağırlamak için,
güzel amellerden bir ziyafet de hazırlamadı.

Lev küntü a‘lemü ennî mâ üvakkıruhû,
ketemtü sırran bedâ lî minhü bi’l-ketemi.

15. Ona hürmet etmeyeceğimi bilseydim,
onun ortaya çıkardığı sırrı kınayla gizlerdim.

Men lî bi-reddi cimâhin min gavâyetihâ,
kemâ yüraddü cimâhu’l-hayli bi’l-lücumi.

16. Azgınlığında gemi azıya alan nefsimi kim dizginleyebilir,
tıpkı azgın atların gemlerle dizginlenmesi gibi?

Fe lâ terüm bi’l-meâsî kesra şehvetihâ,
inne’t-taâme yukavvî şehvete’n-nehimi.

17. Günahlarla nefsin şehvetini kırmayı umma,
zira yemek oburun iştahını daha da artırır.

Ve’n-nefsü ke’t-tıfli in tühmilhü şebbe alâ,
hubbi’r-radâi ve in teftımhü yenfatimi.

18. Nefis çocuk gibidir; kendi hâline bırakırsan süt emme sevgisiyle büyür,
fakat onu sütten kesersen vazgeçer.

Fasrif hevâhâ ve hâzir en tüvelliyahû,
inne’l-hevâ mâ tevellâ yusmi ev yesimi.

19. Öyleyse nefsinin arzularını dizginle ve onların seni yönetmesine izin verme,
zira heves hâkim olduğunda ya helâk eder ya da ayıplar.

Ve râihâ ve hiye fi’l-a‘mâli sâimetün,
ve in hiye’stahleti’l-mer‘â fe lâ tusimi.

20. Amellerin otlağında otlarken onu daima gözet,
otlağı hoş bulursa dilediği gibi otlamasına izin verme.

Kem hassenet lezzeten li’l-mer’i kâtileten,
min haysü lem yedri enne’s-sümme fi’d-desemi.

21. Nefis insana nice öldürücü lezzetleri güzel gösterir,
oysa insan yağlı yemeğin içindeki zehirden habersizdir.

Vahşe’d-desâise min cûin ve min şibein,
fe rubbe mahmesatin şerrun mine’t-tuhami.

22. Açlığın da tokluğun da tuzaklarından sakın,
zira bazen açlık, aşırı tokluktan daha zararlı olur.

Vestefrigi’d-dem‘a min aynin kadimteleet,
mine’l-mehârimi ve’lzem himyete’n-nedemi.

23. Haramlarla dolmuş gözden yaşları boşalt,
pişmanlık ve tövbe yoluna sımsıkı sarıl.

Ve hâlifi’n-nefse ve’ş-şeytâne va‘sıhimâ,
ve in hümâ mahhadâke’n-nusha fe’ttehimi.

24. Nefse ve şeytana karşı gel ve onlara itaat etme,
sana samimi nasihat etseler bile onları itham et.

Ve lâ tutı‘ minhümâ hasmen ve lâ hakemen,
fe ente ta‘rifü keyde’l-hasmi ve’l-hakemi.

25. Onlardan hiçbirine ne hasım ne de hakem olarak itaat et,
zira hasmın da hakemin de hilesini iyi bilirsin.

Estağfirullâhe min kavlin bilâ amelin,
lekad nesebtü bihî neslen li-zî ukumi.

26. Amelsiz sözden dolayı Allah’tan bağışlanma dilerim,
zira böylece kısır birine nesil nispet etmiş oldum.

Emertüke’l-hayra lâkin me’temertü bihî,
ve me’stekamtü fe mâ kavlî leke’stekimi.

27. Sana hayrı emrettim ama kendim ona uymadım,
kendim dosdoğru değilken sana nasıl “Dosdoğru ol” diyebilirim?

Ve lâ tezevvedtü kable’l-mevti nâfileten,
ve lem usalli sivâ fardin ve lem esumi.

28. Ölüm gelmeden önce nafile ibadetlerden azık hazırlamadım,
farzlardan başka ne namaz kıldım ne de oruç tuttum.

Zalemtü sünnete men ahye’z-zalâme ilâ,
enişteket kademâhü’d-durra min veremi.

29. Geceleri ibadetle ihya edenin sünnetine haksızlık ettim,
öyle ki ayakları şişmekten sızlamıştı.

Ve şedde min sağabin ahşâehû ve tavâ,
tahte’l-hicârati keşhan mütrafe’l-edemi.

30. Açlıktan karnına taş bağladı,
ve o narin tenini taşların altına sardı.

Ve râvedethü’l-cibâlü’ş-şümmü min zehebin,
an nefsihî fe erâhâ eyyemâ şememi.

31. Yüce dağlar altın hâlinde O’nu kendilerine çağırdılar,
fakat O, onlara ne kadar yüce ve müstağni olduğunu gösterdi.

Ve ekkedet zühdehû fîhâ darûretühû,
inne’d-darûrete lâ ta‘dû ale’l-isami.

32. İhtiyaç içinde oluşu, O’nun dünyaya karşı zühdünü daha da ortaya koydu,
zira zaruret, korunmuş kimselerin iradesine üstün gelemez.

Ve keyfe ted‘û ile’d-dünyâ darûretü men,
levlâhü lem tuhraci’d-dünyâ mine’l-ademi.

33. Dünya, ihtiyaçlarıyla O’nu kendisine nasıl çekebilirdi,
O olmasaydı dünya yokluktan varlığa çıkarılmazdı.

Muhammedün seyyidü’l-kevneyni ve’s-sekaleyni,
ve’l-ferîkayni min urbin ve min acemi.

34. Muhammed iki cihanın, insanların ve cinlerin efendisidir,
Arapların da Arap olmayanların da önderidir.

Nebiyyüne’l-âmiru’n-nâhî fe lâ ehadün,
eberru fî kavli lâ minhü ve lâ neami.

35. Peygamberimiz emreden ve yasaklayandır,
“Hayır” ve “Evet” sözünde O’ndan daha doğru kimse yoktur.

Hüve’l-habîbü’llezî türcâ şefâatühû,
li-külli hevlin mine’l-ehvâli muktehami.

36. O, şefaati umulan Habib’dir,
dehşetle üzerimize gelen her korkuya karşı.

Daâ ilallâhi fe’l-müstemsikûne bihî,
müstemsikûne bi-hablin gayri münfasimi.

37. Allah’a davet etti; O’na sımsıkı sarılanlar,
asla kopmayacak sağlam bir ipe tutunmuşlardır.

Fâka’n-nebiyyîne fî halkın ve fî hulukin,
ve lem yüdânûhü fî ilmin ve lâ keremi.

38. Yaratılışta ve ahlâkta bütün peygamberleri geçti,
ilimde ve keremde hiçbiri O’na yaklaşamadı.

Ve küllühüm min Resûlillâhi mültemisün,
garfen mine’l-bahri ev reşfen mine’d-diyemi.

39. Onların hepsi Resûlullah’tan nasip ararlar,
denizden bir avuç yahut yağmurdan bir yudum alır gibi.

Ve vâkıfûne ledeyhi inde haddihimi,
min noktati’l-ilmi ev min şekleti’l-hikemi.

40. Hepsi O’nun huzurunda kendi sınırlarında dururlar,
ilminden bir nokta yahut hikmetinden bir hareke kadar.

Fe hüve’llezî temme ma‘nâhü ve sûretühû,
sümme’stafâhü habîben Bâriu’n-nesemi.

41. O, mânası ve sûreti kemale ermiş olandır,
sonra ruhları yaratan Allah O’nu Habib olarak seçmiştir.

Münezzehün an şerîkin fî mehâsinihî,
fe cevherü’l-hüsni fîhi gayru munkasimi.

42. O, güzelliklerinde bir ortağı bulunmaktan münezzehtir,
zira O’ndaki güzellik cevheri bölünmez bir bütündür.

Da‘ me’ddeathü’n-nasârâ fî nebiyyihimi,
vahküm bimâ şi’te medhan fîhi vahtekimi.

43. Hristiyanların peygamberleri hakkında ileri sürdükleri iddiaları bir yana bırak,
bunun dışında O’nu dilediğin şekilde öv ve hükmünü ver.

Vensüb ilâ zâtihî mâ şi’te min şerefin,
vensüb ilâ kadrihî mâ şi’te min izami.

44. O’nun zatına dilediğin şerefi nispet et,
O’nun kadrine dilediğin yüceliği nispet et.

Fe inne fadle Resûlillâhi leyse lehû,
haddün fe yu‘ribe anhü nâtıkun bi-femi.

45. Çünkü Resûlullah’ın faziletinin öyle bir sınırı yoktur ki,
konuşan bir ağız onu hakkıyla ifade edebilsin.

Lev nâsebet kadrehû âyâtühû izamen,
ahyâ’smühû hîne yüd‘â dârise’r-rimemi.

46. Eğer mucizeleri büyüklük bakımından O’nun kadrine denk olsaydı,
ismi anıldığında çürümüş kemikler dirilirdi.

Lem yemtehinnâ bimâ ta‘yâ’l-ukûlü bihî,
hırsan aleynâ fe lem nerteb ve lem nehimi.

47. O, akılların aciz kalacağı şeylerle bizi imtihan etmedi,
bize olan şefkatinden dolayı ne şüpheye düştük ne de şaşkınlığa.

A‘ye’l-verâ fehmü ma‘nâhü fe leyse yürâ,
fi’l-kurbi ve’l-bu‘di fîhi gayru münfehimi.

48. İnsanlar O’nun hakikatini anlamaktan aciz kaldılar,
yakınında olan da uzağında olan da O’nu hakkıyla kavrayamadı.

Ke’ş-şemsi tazharu li’l-ayneyni min bu‘din,
sağîraten ve tükillü’t-tarfe min ememi.

49. O, uzaktan gözlere küçük görünen güneş gibidir,
fakat yakından bakıldığında gözleri kamaştırır.

Ve keyfe yüdrikü fi’d-dünyâ hakîkatehû,
kavmün niyâmün tesellev anhü bi’l-hulumi.

50. Gaflet uykusunda olup rüyalarla avunan bir topluluk,
dünyada O’nun hakikatini nasıl idrak edebilir?

Fe meblağu’l-ilmi fîhi ennehû beşerün,
ve ennehû hayru halkillâhi küllihimi.

51. O’nun hakkındaki bilginin varabileceği son nokta, O’nun bir beşer olduğudur,
ve O, Allah’ın bütün yaratılmışlarının en hayırlısıdır.

Ve küllü âyin ete’r-ruslü’l-kirâmü bihâ,
fe innemâ’ttesalet min nûrihî bihimi.

52. Kerem sahibi peygamberlerin getirdiği bütün mucizeler,
ancak O’nun nurundan kendilerine ulaşmıştır.

Fe innehû şemsü fadlin hüm kevâkibühâ,
yuzhirne envârehâ li’n-nâsi fi’z-zulemi.

53. Çünkü O fazilet güneşidir, diğer peygamberler ise onun yıldızlarıdır,
karanlıkta insanlara O’nun nurlarını gösterirler.

Ekrim bi-halkı nebiyyin zânehû hulukun,
bi’l-hüsni müştemilin bi’l-bişri müttesimi.

54. Ne güzeldir o Peygamber’in yaratılışı ki güzel ahlâk O’nu süslemiştir,
güzellikle kuşanmış ve güler yüzle bezenmiştir.

Ke’z-zehri fî terefin ve’l-bedri fî şerefin,
ve’l-bahri fî keremin ve’d-dehri fî himemi.

55. Zarafette çiçek gibi, şerefte dolunay gibi,
cömertlikte deniz gibi, himmette zaman gibidir.

Ke ennehû ve hüve ferdün min celâletihî,
fî askerin hîne telkâhü ve fî haşemi.

56. Heybetinden dolayı tek başına olsa bile O’nu gördüğünde,
sanki bir ordunun ve kalabalık bir maiyetin içindeymiş sanırsın.

Ke ennemâ’l-lü’lüü’l-meknûnü fî sadefin,
min ma‘diney mantıkın minhü ve mübtesemi.

57. Sanki sedefinde saklı inciler,
O’nun sözlerinden ve tebessümünden dökülmektedir.

Lâ tîbe ya‘dilü türben damme a‘zumehû,
tûbâ li-münteşikin minhü ve mültesimi.

58. O’nun mübarek bedenini saran toprağa denk hiçbir güzel koku yoktur,
o toprağı koklayana ve öpene ne mutlu!

Ebâne mevlidühû an tîbi unsurihî,
yâ tîbe mübtedein minhü ve muhtetemi.

59. Doğumu, O’nun aslının ne kadar temiz olduğunu ortaya koydu,
ne güzel bir başlangıç ve ne güzel bir sondur O!

Yevmün teferrase fîhi’l-Fürsü ennehümü,
kad ünzirû bi-hulûli’l-bü’si ve’n-nikami.

60. O gün Persler ferasetle anladılar ki,
başlarına gelecek musibet ve azapla uyarılmışlardı.

Ve bâte Îvânü Kisrâ ve hüve münsadiun,
ke-şemli ashâbi Kisrâ gayra mülteimi.

61. Kisrâ’nın sarayı o gece çatlayıp yarıldı,
tıpkı Kisrâ’nın adamlarının bir daha birleşemeyecek şekilde dağılması gibi.

Ve’n-nâru hâmidetü’l-enfâsi min esefin,
aleyhi ve’n-nehru sâhi’l-ayni min sedemi.

62. Ateş, üzüntüsünden nefesi kesilmişçesine söndü,
nehir de kederinden yatağını şaşırdı.

Ve sâe Sâvete en gâdat buhayretühâ,
ve rudde vâridühâ bi’l-gayzi hîne zami.

63. Sâve halkı göllerinin kurumasına üzüldü,
su almaya gelenler susuz ve öfkeli geri döndüler.

Ke enne bi’n-nâri mâ bi’l-mâi min belelin,
huznen ve bi’l-mâi mâ bi’n-nâri min darami.

64. Sanki hüzünden dolayı ateşte suyun ıslaklığı,
suda ise ateşin yakıcılığı vardı.

Ve’l-cinnü tehtifü ve’l-envâru sâtıatün,
ve’l-hakku yazharu min ma‘nen ve min kelimi.

65. Cinler haykırıyor, nurlar parlıyordu,
hakikat hem mânada hem sözde ortaya çıkıyordu.

Amû ve sammû fe i‘lânü’l-beşâiri lem,
tüsma‘ ve bârikatü’l-inzâri lem tüşemi.

66. Onlar kör ve sağır kesildiler; müjdelerin ilanını duymadılar,
uyarı şimşeğini de görmediler.

Min ba‘di mâ ahbera’l-akvâme kâhinühüm,
bi enne dînehümü’l-mu‘vecce lem yakumi.

67. Oysa kâhinleri kavimlerine haber vermişti,
eğri dinlerinin artık ayakta kalamayacağını.

Ve ba‘de mâ âyenû fi’l-ufki min şühübin,
münkaddatin vefka mâ fi’l-ardi min sanemi.

68. Ufukta kayan yıldızları gördüler,
yeryüzündeki putların devrilmesine uygun bir şekilde.

Hattâ gadâ an tarîki’l-vahyi münhezimün,
mine’ş-şeyâtîni yakfû isra münhezimi.

69. Nihayet şeytanlar vahiy yolundan bozguna uğrayarak kaçtılar,
birbirlerinin ardından hezimete sürüklendiler.

Ke ennehüm hereben ebtâlü Ebrahetin,
ev askerün bi’l-hasâ min râhateyhi rumi.

70. Sanki kaçışlarında Ebrehe’nin ordusunun kahramanlarıydılar,
yahut O’nun iki avucundan çakıl taşlarıyla vurulan bir orduydular.

Nebzen bihî ba‘de tesbîhin bi-batnihimâ,
nebze’l-müsebbihi min ahşâi mültekımi.

71. O taşlar, avuçlarında Allah’ı tesbih ettikten sonra atılmıştı,
tıpkı tesbih edenin balığın karnından dışarı atılması gibi.

Câet li-da‘vetihi’l-eşcâru sâcideten,
temşî ileyhi alâ sâkin bilâ kademi.

72. Ağaçlar O’nun davetine secde ederek geldiler,
ayakları olmadığı hâlde kökleri üzerinde yürüyerek.

Ke ennemâ setarat satran limâ ketebet,
fürûuhâ min bedîi’l-hattı bi’l-lekami.

73. Sanki dalları, eşsiz bir yazıyla,
yol üzerine dosdoğru satırlar yazıyordu.

Misle’l-gamâmeti ennâ sâra sâireten,
tekîhi harra vatîsin li’l-hecîri hami.

74. O nereye gitse, üzerinde hareket eden bulut gibi,
O’nu öğle sıcağının kızgın ateşinden korurdu.

Aksemtü bi’l-kameri’l-münşakkı inne lehû,
min kalbihî nisbeten mebrûrate’l-kasemi.

75. İkiye yarılan aya yemin ederim ki onun,
Peygamber’in kalbiyle yeminimi doğrulayan bir münasebeti vardır.

Ve mâ hava’l-gâru min hayrin ve min keremin,
ve küllü tarfin mine’l-küffâri anhü ami.

76. Mağaranın içinde barındırdığı hayır ve keremi düşün,
oysa kâfirlerin bütün gözleri O’nu görmekten kör olmuştu.

Fe’s-sıdku fi’l-gâri ve’s-Sıddîku lem yerimâ,
ve hüm yekûlûne mâ bi’l-gâri min erimi.

77. Sıdk ve Sıddîk mağaradaydılar ve oradan ayrılmamışlardı,
onlar ise “Mağarada hiç kimse yok” diyorlardı.

Zannû’l-hamâme ve zannû’l-ankebûte alâ,
hayri’l-beriyyeti lem tensüc ve lem tehumi.

78. Güvercinin yuva yapmayacağını, örümceğin de ağ örmeyeceğini sandılar,
yaratılmışların en hayırlısının bulunduğu yerde.

Vikâyetullâhi ağnet an mudâafetin,
mine’d-dürûi ve an âlin mine’l-utumi.

79. Allah’ın koruması onları kat kat zırhlardan,
ve yüksek kalelerden müstağni kıldı.

Mâ sâmeni’d-dehru daymen ve’stecertü bihî,
illâ ve niltü civâran minhü lem yudami.

80. Zaman bana ne zaman zulmetse ve ben O’na sığınsam,
O’nun yanında zarar görmeyeceğim bir himaye buldum.

Ve le’ltemestü gına’d-dâreyni min yedihî,
ille’stelemtü’n-nedâ min hayri müstelimi.

81. O’nun elinden iki cihanın zenginliğini ne zaman istesem,
ihsan sahiplerinin en hayırlısından bolca nasip aldım.

Lâ tünkiri’l-vahye min ru’yâhü inne lehû,
kalben izâ nâmeti’l-aynâni lem yenemi.

82. O’nun rüyasında gelen vahyi inkâr etme,
zira gözleri uyusa da kalbi uyumaz.

Ve zâke hîne bulûgin min nübüvvetihî,
fe leyse yünkeru fîhi hâlü muhtelimi.

83. Bu, O’nun nübüvvet çağına eriştiği zamandaydı;
dolayısıyla bu hususta rüya görenin hâli inkâr edilemez.

Tebârekallâhu mâ vahyün bi-müktesebin,
ve lâ nebiyyün alâ gaybin bi-müttehemi.

84. Allah ne yücedir! Vahiy çalışarak kazanılan bir şey değildir,
hiçbir peygamber de gaybı bildirme konusunda itham edilemez.

Kem ebraet vasıben bi’l-lemsi râhatühû,
ve atlakat eriben min ribkati’l-lememi.

85. O’nun mübarek avucunun dokunuşu nice hastaları iyileştirdi,
ve nice muhtacı deliliğin bağından kurtardı.

Ve ahyeti’s-senete’ş-şehbâe da‘vetühû,
hattâ haket gurraten fi’l-a‘suri’d-dühümi.

86. O’nun duası kuraklık yılını öyle diriltti ki,
karanlık çağların arasında parlayan bir nişaneye benzedi.

Bi-ârizin câde ev hilte’l-bitâha bihâ,
seybün mine’l-yemmi ev seylün mine’l-arimi.

87. Öyle bol yağmur getiren bir bulutla ki, vadileri görünce,
onu denizden taşan bir sel yahut Arim seli sanırdın.

Da‘nî ve vasfiye âyâtin lehû zaharat,
zuhûra nâri’l-kırâ leylen alâ alemi.

88. Bırak da O’na ait ortaya çıkan âyetleri vasfedeyim,
onlar geceleyin dağ başında yakılan misafirperverlik ateşi gibi apaçıktır.

Fe’d-dürrü yezdâdü hüsnan ve hüve müntezımün,
ve leyse yenkusu kadren gayra müntezımi.

89. İnci ipe dizildiğinde güzelliği artar,
fakat dizilmemiş olsa da kıymetinden hiçbir şey kaybetmez.

Fe mâ tetâvülü âmâli’l-medîhi ilâ,
mâ fîhi min keremi’l-ahlâkı ve’ş-şiyemi.

90. Övgü sahibinin arzuları nasıl erişebilir,
O’ndaki güzel ahlâkın ve yüce huyların hakikatine?

Âyâtü hakkın mine’r-Rahmâni muhdesetün,
kadîmetün sıfatü’l-mevsûfi bi’l-kıdemi.

91. Onlar Rahmân’dan gelen hak âyetleridir,
sonradan indirilmiş, fakat ezelî Zât’ın sıfatı olarak kadîmdirler.

Lem takterin bi-zemânin ve hiye tuhbirunâ,
ani’l-meâdi ve an Âdin ve an İremi.

92. Zamanla sınırlı olmadıkları hâlde bize,
ahiretten, Âd kavminden ve İrem’den haber verirler.

Dâmet ledeynâ fe fâkat külle mu‘cizetin,
mine’n-nebiyyîne iz câet ve lem tedümi.

93. Aramızda kalıcı oldular ve böylece,
diğer peygamberlerin gelip sonra sona eren bütün mucizelerini aştılar.

Muhkemâtün fe mâ tübkîne min şübehin,
li-zî şikâkin ve mâ yebgîne min hakemi.

94. Onlar muhkem âyetlerdir; tartışan kişiye şüphe bırakmazlar,
ve doğrulukları için başka bir hakeme ihtiyaç duymazlar.

Mâ hûribet kattu illâ âde min harabin,
a‘de’l-eâdî ileyhâ mülkiye’s-selemi.

95. Onlarla ne zaman mücadele edildiyse,
en azılı düşman bile harap olup barışa teslim olarak döndü.

Raddet belâgatühâ da‘vâ muârızihâ,
radde’l-gayûri yede’l-cânî ani’l-hurami.

96. Onların belâgati muhaliflerin iddialarını geri çevirdi,
gayret sahibi birinin suçlunun elini haremden geri çevirmesi gibi.

Lehâ meânin ke-mevci’l-bahri fî mededin,
ve fevka cevherihî fi’l-hüsni ve’l-kıyemi.

97. Onların mânaları enginlikte denizin dalgaları gibidir,
güzellik ve kıymette ise denizin incilerinden üstündür.

Fe mâ tüaddü ve lâ tuhsâ acâibühâ,
ve lâ tüsâmü ale’l-iksâri bi’s-seemi.

98. Harikaları ne sayılabilir ne de tüketilebilir,
çokça tekrar edilmeleri de insana bıkkınlık vermez.

Karrat bihâ aynü kârihâ fe kultü lehû,
lekad zafirte bi-hablillâhi fa‘tasimi.

99. Onları okuyanın gözü aydın olur ve ben ona derim ki,
“Allah’ın ipine eriştin, öyleyse ona sımsıkı sarıl!”

İn tetlühâ hîfeten min harri nâri Lazâ,
atfe’te harra Lazâ min virdihâ’ş-şebimi.

100. Cehennem ateşinin hararetinden korkarak onları okursan,
onların serin kaynağıyla o ateşin hararetini söndürürsün.

Ke ennehâ’l-havdu tebyaddu’l-vücûhü bihî,
mine’l-usâti ve kad câûhü ke’l-humemi.

101. Onlar sanki günahkârların yüzlerini ağartan bir havuzdur,
oysa günahkârlar ona kömür gibi kararmış hâlde gelirler.

Ve ke’s-sırâtı ve ke’l-mîzâni ma‘dileten,
fe’l-kıstu min gayrihâ fi’n-nâsi lem yakumi.

102. Onlar adalette Sırat ve Mizan gibidir,
zira insanlar arasında gerçek adalet onlardan başkasıyla ayakta durmaz.

Lâ ta‘ceben li-hasûdin râha yünkiruhâ,
tecâhülen ve hüve aynü’l-hâzıkı’l-fehimi.

103. Onları inkâr eden hasetçiye şaşırma,
bilerek bilmezlikten gelir, oysa kendisi anlayışlı ve zekidir.

Kad tünkiru’l-aynü dav’e’ş-şemsi min remedin,
ve yünkiru’l-femü ta‘me’l-mâi min sekami.

104. Hasta göz güneşin ışığını inkâr edebilir,
hasta ağız da suyun tadını inkâr edebilir.

Yâ hayra men yemmede’l-âfûne sâhatehû,
sa‘yen ve fevka mütûni’l-eynuki’r-rusumi.

105. Ey ihtiyaç sahiplerinin kapısına yöneldiği yaratılmışların en hayırlısı,
yaya olarak ve süratli develerin sırtında koşarak!

Ve men hüve’l-âyetü’l-kübrâ li-mu‘tebirin,
ve men hüve’n-ni‘metü’l-uzmâ li-mugtenimi.

106. Sen ibret alanlar için en büyük işaretsin,
nimeti ganimet bilenler için de en büyük nimetsin.

Serayte min haramin leylen ilâ haramin,
kemâ sera’l-bedru fî dâcin mine’z-zulemi.

107. Bir gece bir haremden diğer hareme yürüdün,
dolunayın karanlık gecede ilerlemesi gibi.

Ve bitte terkâ ilâ en nilte menzileten,
min kâbi kavseyni lem tüdrak ve lem turami.

108. Yükselmeye devam ettin ve nihayet öyle bir makama eriştin ki,
Kâb-ı Kavseyn makamına senden önce ne erişildi ne de ulaşılması umuldu.

Ve kaddemetke cemîu’l-enbiyâi bihâ,
ve’r-rusli takdîme mahdûmin alâ hademi.

109. Bütün peygamberler ve resuller seni öne geçirdiler,
hizmet edilen efendinin hizmetkârlarından öne geçirilmesi gibi.

Ve ente tahtarikü’s-seb‘a’t-tıbâka bihim,
fî mevkibin künte fîhi’s-sâhibe’l-alemi.

110. Onlarla birlikte yedi kat göğü geçtin,
ve o kafilenin sancaktarı sendin.

Hattâ izâ lem teda‘ şe’ven li-müstebikin,
mine’d-dünüvvi ve lâ merkan li-müstenimi.

111. Nihayet yakınlık yarışında yarışacak kimseye mesafe bırakmadın,
yükselmek isteyene de çıkacak bir basamak bırakmadın.

Hafadte külle makâmin bi’l-idâfeti iz,
nûdîte bi’r-ref‘i misle’l-müfredi’l-alemi.

112. Bütün makamları kendi makamına nispetle aşağıda bıraktın,
çünkü eşsiz bir zat olarak yüceliğe çağrıldın.

Keymâ tefûze bi-vaslin eyyi müstetirin,
ani’l-uyûni ve sırrin eyyi müktemi.

113. Böylece gözlerden gizli bir vuslata nail oldun,
ve son derece gizli bir sırra eriştin.

Fe huzte külle fahârin gayra müşterekin,
ve cüzte külle makâmin gayra müzdehami.

114. Kimsenin ortak olmadığı bütün iftiharları elde ettin,
ve kimsenin sana ortak olmadığı bütün makamları aştın.

Ve celle mikdâru mâ vüllîte min rutebin,
ve azze idrâkü mâ ûlîte min niami.

115. Sana verilen makamların değeri ne yücedir,
sana bahşedilen nimetleri idrak etmek ne zordur!

Büşrâ lenâ ma‘şera’l-İslâmi inne lenâ,
mine’l-inâyeti ruknen gayra münhedimi.

116. Müjdeler olsun bize ey İslâm topluluğu,
şüphesiz ilahî inayetten yıkılmaz bir dayanağımız vardır.

Lemmâ daallâhu dâînâ li-tâatihî,
bi-ekremi’r-rusli künnâ ekrame’l-ümemi.

117. Allah, bizi Kendisine itaate çağıranı elçilerin en şereflisi kılınca,
biz de ümmetlerin en şereflisi olduk.

Râat kulûbe’l-idâ enbâü bi‘setihî,
ke-neb’etin ecfelet guflen mine’l-ganemi.

118. O’nun peygamber olarak gönderildiği haberi düşmanların kalplerini korkuttu,
ansızın çıkan bir sesin gaflet içindeki koyunları ürkütmesi gibi.

Mâ zâle yelkâhümü fî külli mu‘terekin,
hattâ hakev bi’l-kanâ lahmen alâ vadami.

119. Her savaş meydanında onlarla karşılaşmaya devam etti,
nihayet mızrak darbeleriyle onları et parçalarına çevirdi.

Veddü’l-firâra fe kâdû yagbitûne bihî,
eşlâe şâlet mea’l-ikbâni ve’r-rahami.

120. Kaçmayı öylesine arzuladılar ki,
kartal ve akbabaların taşıdığı ceset parçalarına bile imrendiler.

Temdi’l-leyâlî ve lâ yedrûne iddetehâ,
mâ lem tekün min leyâli’l-eşhüri’l-hurumi.

121. Geceler geçiyor fakat korkudan sayılarını bilmiyorlardı,
ancak savaşın yasak olduğu haram ayların gecelerini sayabiliyorlardı.

Ke ennemâ’d-dînü dayfün halle sâhatehüm,
bi-külli karmin ilâ lahmi’l-idâ karimi.

122. Sanki din onların yurduna konuk olmuştu,
düşman etine son derece iştahlı her yiğitle beraber.

Yecurru bahra hamîsin fevka sâbihatin,
yermî bi-mevcin mine’l-ebtâli mültatimi.

123. O ordu, yüzen atların üzerinde büyük bir deniz gibi ilerliyor,
kahramanlardan oluşan birbirine çarpan dalgalar savuruyordu.

Min külli müntedibin lillâhi muhtesibin,
yestû bi-müste’sılin li’l-küfri mustalimi.

124. Her biri Allah için gönüllü olmuş ve sevabını O’ndan bekliyordu,
küfrün kökünü sökmek için şiddetle saldırıyordu.

Hattâ gadet milletü’l-İslâmi ve hiye bihim,
min ba‘di gurbetihâ mevsûlete’r-rahimi.

125. Nihayet İslâm dini onlar sayesinde,
garipliğinden sonra akrabalarına yeniden kavuşmuş gibi oldu.

Mekfûleten ebeden minhüm bi-hayri ebin,
ve hayri ba‘lin fe lem teytem ve lem teimi.

126. Onların himayesinde daima en hayırlı baba ve eş tarafından korunur gibi oldu,
böylece ne yetim kaldı ne de dul.

Hümü’l-cibâlü fe sel anhüm musâdimehüm,
mâzâ raâ minhümü fî külli mustadami.

127. Onlar dağlar gibidir; onlarla çarpışanlara sor,
her savaş meydanında onlardan neler gördüklerini.

Ve sel Huneynen ve sel Bedren ve sel Uhuden,
fusûle hatfin lehüm edhâ mine’l-vahami.

128. Huneyn’e sor, Bedir’e sor, Uhud’a sor,
onlar düşmanlar için vebadan daha korkunç ölüm mevsimleriydi.

El-musdiri’l-bîda humran ba‘de mâ veradet,
mine’l-idâ külle müsveddin mine’l-limemi.

129. Ak kılıçlarını düşmanların siyah saçlarına daldırıp,
kızıla boyanmış olarak geri çıkardılar.

Ve’l-kâtibîne bi-sümri’l-hattı mâ tereket,
aklâmühüm harfe cismin gayra münacimi.

130. Kahverengi mızraklarıyla öyle yazılar yazdılar ki,
kalemleri bedenlerde noktasız tek bir harf bırakmadı.

Şâki’s-silâhi lehüm sîmâ tümeyyizühüm,
ve’l-verdü yemtâzü bi’s-sîmâ ani’s-selemi.

131. Silah kuşanmış olmalarına rağmen onları ayırt eden nişanları vardı,
tıpkı gülün kokusuyla dikenli ağaçtan ayrılması gibi.

Tühdî ileyke riyâhu’n-nasri neşrehümü,
fe tahsebü’z-zehra fi’l-ekmâmi külle kemî.

132. Zafer rüzgârları sana onların güzel kokusunu getirirdi,
öyle ki zırhları içindeki her kahramanı açmış bir çiçek sanırdın.

Ke ennehüm fî zuhûri’l-hayli nebtü ruben,
min şiddeti’l-hazmi lâ min şiddeti’l-huzumi.

133. At sırtında tepelerde yetişen bitkiler gibi görünüyorlardı,
eyerlerin sıkılığından değil, azimlerinin sağlamlığından dolayı.

Târet kulûbü’l-idâ min be’sihim ferakan,
fe mâ tüferriku beyne’l-behmi ve’l-bühemi.

134. Düşmanların kalpleri onların heybetinden korkuyla uçtu,
öyle ki koyunla yiğit savaşçıyı birbirinden ayıramaz hâle geldiler.

Ve men tekün bi-Resûlillâhi nusretühû,
in telkahü’l-üsdü fî âcâmihâ tecimi.

135. Kimin yardımcısı Resûlullah olursa,
aslanlar bile inlerinde onunla karşılaştıklarında sinerler.

Ve len terâ min veliyyin gayra müntasırin,
bihî ve lâ min adüvvin gayra munkasimi.

136. O’nun sayesinde galip gelmeyen hiçbir dost göremezsin,
O’nun karşısında yenilmeyen hiçbir düşman da göremezsin.

Ehalle ümmetehû fî hirzi milletihî,
ke’l-leysi halle mea’l-eşbâli fî ecemi.

137. Ümmetini dininin korunaklı kalesine yerleştirdi,
aslanın yavrularıyla birlikte inine yerleşmesi gibi.

Kem ceddelet kelimâtullâhi min cedilin,
fîhi ve kem hasame’l-burhânü min hasimi.

138. Allah’ın kelâmı O’nun hakkında tartışan nice kişiyi susturdu,
ve deliller nice hasmı mağlup etti.

Kefâke bi’l-ilmi fi’l-ümmiyyi mu‘cizeten,
fi’l-câhiliyyeti ve’t-te’dîbi fi’l-yütümi.

139. Sana mucize olarak şu yeter: Ümmî olduğu hâlde sahip olduğu ilim,
ve yetim büyüdüğü hâlde sahip olduğu eşsiz edep.

Hademtühû bi-medîhin estekîlü bihî,
zünûbe umrin madâ fi’ş-şi‘ri ve’l-hidemi.

140. O’na övgülerle hizmet ettim ki bununla,
şiir ve hizmetle geçen ömrümün günahlarını telafi edeyim.

İz kalledâniye mâ tuhşâ avâkıbühû,
ke ennenî bihimâ hedyün mine’n-neami.

141. Çünkü bu ikisi, sonucu korkulan şeyleri boynuma yükledi,
öyle ki sanki kurban edilmek üzere bağlanmış bir hayvan gibiydim.

Eta‘tü gayye’s-sıbâ fi’l-hâleteyni ve mâ,
hasaltü illâ ale’l-âsâmi ve’n-nedemi.

142. Gençliğin sapkınlığına her iki hâlde de uydum,
ve günah ile pişmanlıktan başka hiçbir şey elde edemedim.

Fe yâ hasârete nefsin fî ticâretihâ,
lem teşteri’d-dîne bi’d-dünyâ ve lem tesümi.

143. Ticaretinde zarar eden nefsimin vay hâline,
dünyayı verip dini satın almadı, hatta pazarlık bile etmedi.

Ve men yebi‘ âcilen minhü bi-âcilihî,
yebin lehü’l-gabnü fî bey‘in ve fî selemi.

144. Kim ahiretini verip geçici dünyayı satın alırsa,
bu alışverişte aldandığı açıkça ortaya çıkar.

İn âti zenben fe mâ ahdî bi-müntekıdin,
mine’n-nebiyyi ve lâ hablî bi-munsarimi.

145. Bir günah işlesem de Peygamber ile olan ahdim bozulmaz,
O’nunla aramdaki bağ da kopmaz.

Fe inne lî zimmeten minhü bi-tesmiyetî,
Muhammeden ve hüve evfe’l-halkı bi’z-zimemi.

146. Çünkü ismimin Muhammed oluşuyla O’nunla bir bağım vardır,
O ise ahdine vefada yaratılmışların en üstünüdür.

İn lem yekün fî meâdî âhizen bi-yedî,
fadlen ve illâ fe kul yâ zellete’l-kademi.

147. Eğer kıyamet gününde lütfuyla elimden tutmazsa,
o zaman bana “Ayağı kaydı” de.

Hâşâhü en yahrime’r-râcî mekârimehû,
ev yerci‘a’l-câru minhü gayra muhteremi.

148. Ümit bağlayanı cömertliğinden mahrum bırakmak O’ndan uzaktır,
yahut kendisine sığınanı hürmetsizce geri çevirmek.

Ve münzü elzemtü efkârî medâihahû,
vecedtühû li-halâsî hayra mültezimi.

149. Düşüncelerimi O’nu övmeye adadığımdan beri,
O’nu kurtuluşum için en hayırlı güvence olarak buldum.

Ve len yefûte’l-gınâ minhü yeden teribet,
inne’l-hayâ yünbitü’l-ezhâra fi’l-ekemi.

150. O’nun ihsanı, toprağa bulanmış fakir bir eli asla mahrum bırakmaz,
zira yağmur yüksek tepelerde bile çiçekler bitirir.

Ve lem ürid zehrete’d-dünyâ’lletî’ktatafet,
yedâ Züheyrin bimâ esnâ alâ Herimi.

151. Ben dünya ziynetini arzulamadım,
Züheyr’in Herim’i överek elde ettiği dünya nimetleri gibi.

Yâ ekrame’l-halkı mâ lî men elûzü bihî,
sivâke inde hulûli’l-hâdisi’l-amimi.

152. Ey yaratılmışların en keremi! Herkesi kuşatan o büyük hadise geldiğinde,
Senden başka sığınabileceğim hiç kimsem yoktur.

Ve len yadîka Resûlallâhi câhüke bî,
ize’l-Kerîmü tecellâ bi’smi Müntakimi.

153. Ey Allah’ın Resûlü! Kerîm olan Allah, Müntakim ismiyle tecelli ettiğinde,
benim yüzümden senin yüce makamın daralmayacaktır.

Fe inne min cûdike’d-dünyâ ve darratehâ,
ve min ulûmike ilme’l-levhi ve’l-kalemi.

154. Çünkü dünya ve onun eşi olan ahiret senin cömertliğindendir,
Levh ve Kalem’in ilmi de sana verilen ilimlerdendir.

Yâ nefsü lâ taknatî min zelletin azumet,
inne’l-kebâira fi’l-gufrâni ke’l-lememi.

155. Ey nefsim! Günahın ne kadar büyük olursa olsun ümitsizliğe düşme,
zira büyük günahlar Allah’ın mağfireti yanında küçük hatalar gibidir.

Lealle rahmete Rabbî hîne yaksimühâ,
te’tî alâ hasebi’l-isyâni fi’l-kısemi.

156. Umulur ki Rabbimin rahmeti taksim edildiğinde,
günahların büyüklüğüne göre bolca nasip edilir.

Yâ Rabbi vec‘al recâî gayra mün‘akisin,
ledeyke vec‘al hisâbî gayra münharimi.

157. Ya Rabbi! Sana olan ümidimi boşa çıkarma,
ve huzurundaki hesabımı mahrumiyetle sonuçlandırma.

Veltuf bi-abdike fi’d-dâreyni inne lehû,
sabran metâ ted‘uhü’l-ehvâlü yenhezimi.

158. Kuluna iki cihanda da lütfunla muamele et,
zira korkular üzerine geldiğinde onun sabrı tükenir.

Ve’zen li-suhbi salâtin minke dâimetin,
ale’n-nebiyyi bi-münhellin ve münsecimi.

159. Peygamber’in üzerine katından devamlı salât yağmasına izin ver,
sağanak hâlinde, kesintisizce yağan bir yağmur gibi.

Mâ rannahat azebâti’l-bâni rîhu saben,
ve atrabe’l-îse hâdi’l-îsi bi’n-nagami.

160. Sabâ rüzgârı bân ağacının dallarını salladıkça,
ve kervan sürücüsü nağmeleriyle develeri coşturdukça.

Sümme’r-ridâ an Ebî Bekrin ve an Ömera,
ve an Aliyyin ve an Osmâne zi’l-keremi.

Sonra Ebû Bekir’den ve Ömer’den razı ol,
Ali’den ve kerem sahibi Osman’dan da.

Ve’l-âli ve’s-sahbi sümme’t-tâbiîne fehüm,
ehlü’t-tukâ ve’n-nakâ ve’l-hilmi ve’l-keremi.

Âlinden, ashabından ve ardından gelen tâbiînden de razı ol,
çünkü onlar takvâ, saflık, hilm ve kerem ehlidirler.

Yâ Rabbi bi’l-Mustafâ belliğ makâsıdenâ,
vağfir lenâ mâ madâ yâ Vâsia’l-keremi.

Ya Rabbi! Mustafa’nın hürmetine bizi maksatlarımıza ulaştır,
geçmiş günahlarımızı bağışla, ey keremi geniş olan!

Vağfir İlâhî li-külli’l-müslimîne bimâ,
yetlûne fi’l-Mescidi’l-Aksâ ve fi’l-Harami.

Ey İlâhım! Bütün Müslümanları bağışla,
Mescid-i Aksâ’da ve Harem-i Şerif’te okudukları hürmetine.

Bi-câhi men beytühû fî Taybe haramün,
ve’smühû kasemün min a‘zami’l-kasemi.

Taybe’deki evi harem olan o Zât’ın hürmetine,
ve ismi en büyük yeminlerden biridir.

Ve hâzihî Bürdetü’l-Muhtâri kad hutimet,
ve’l-hamdü lillâhi fî bed’in ve fî hatemi.

İşte Seçilmiş Olan’ın Bürde’si tamamlandı,
başlangıçta da sonda da hamd Allah’a mahsustur.

Ebyâtühâ kad etet sittîne mea mietin,
ferric bihâ kerbenâ yâ Vâsia’l-keremi.

Beyitleri yüz altmışa ulaştı,
ey keremi geniş olan, onunla sıkıntılarımızı gider.